«Ο Έφεδρος Αξιωματικός στο Έπος του 1940»

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε χθες, Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2026, στη Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Λαμίας (ΛΑΦ), η πανηγυρική επετειακή εκδήλωση με θέμα «Ο Έφεδρος Αξιωματικός στο Έπος του ‘40». Η εκδήλωση διοργανώθηκε με αφορμή την επέτειο του Εθνικού Όχι από τον Σύνδεσμο Εφέδρων Αξιωματικών (Σ.Ε.Α.Ν.) Νομού Φθιώτιδας

Χαιρετισμός του Σ.Ε.Α.Ν. Φθιώτιδας από τον Γενικό Γραμματέα κο Δήμο Πάλλα

Εκπρόσωπε του Σεβασμιότατου,

Αξιότιμοι εκπρόσωποι των Πολιτικών, Στρατιωτικών και Δικαστικών Αρχών,

Αγαπητοί συνάδελφοι Έφεδροι και Υποψήφιοι Έφεδροι Αξιωματικοί,

Κυρίες και κύριοι,

Με ιδιαίτερη τιμή και συγκίνηση σας καλωσορίζω στη σημερινή εκδήλωση, που

διοργανώνει ο Σύνδεσμος Εφέδρων Αξιωματικών, με θέμα «Ο Έφεδρος Αξιωματικός

στο Έπος του ’40».

Η σημερινή μας συνάντηση δεν αποτελεί απλώς μια αναδρομή σε μία από τις

ενδοξότερες σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Είναι ένας ελάχιστος φόρος

τιμής σε εκείνους που, πριν από 86 χρόνια, κλήθηκαν να υπερασπιστούν την πατρίδα

και ανταποκρίθηκαν με απαράμιλλο θάρρος, αυταπάρνηση και πίστη στο καθήκον.

Την 28η Οκτωβρίου 1940, ο ελληνικός λαός ύψωσε το ανάστημά του απέναντι σε μια

ισχυρή και υπέρτερη δύναμη. Στα βουνά της Πίνδου, στην Ήπειρο και σε κάθε πεδίο

της μάχης, οι Έλληνες στρατιώτες και αξιωματικοί απέδειξαν ότι η

αποφασιστικότητα, η ομοψυχία και η αγάπη για την ελευθερία μπορούν να υπερβούν

κάθε αριθμητική και υλική υπεροχή.

Ξεχωριστή θέση σε αυτόν τον αγώνα κατείχε ο έφεδρος αξιωματικός. Ο πολίτης

που άφησε την οικογένειά του, την εργασία του και την καθημερινότητά του, για να

φορέσει ξανά τη στολή και να αναλάβει την ευθύνη της διοίκησης, της καθοδήγησης

και της εμψύχωσης των ανδρών του. Άνθρωπος της ειρήνης, έγινε πρωταγωνιστής

στον αγώνα για την ελευθερία, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι η φιλοπατρία δεν

είναι σύνθημα, αλλά στάση ζωής και ευθύνη.

Η θυσία και η προσφορά αυτών των ανθρώπων αποτελούν σήμερα παρακαταθήκη για

όλους μας. Μας υπενθυμίζουν ότι η εφεδρεία δεν είναι απλώς ένας θεσμός της

εθνικής άμυνας. Είναι ένας ζωντανός δεσμός ανάμεσα στις Ένοπλες Δυνάμεις και την

κοινωνία, μια έκφραση ετοιμότητας, ευθύνης και προσφοράς προς την πατρίδα.

Ως Σύνδεσμος Εφέδρων Αξιωματικών, έχουμε χρέος να διατηρούμε άσβεστη τη

μνήμη των αγωνιστών του ’40, να μεταλαμπαδεύουμε στις νεότερες γενιές τις αξίες

τους και να ενισχύουμε το αίσθημα εθνικής ευθύνης, ιστορικής συνέχειας και

κοινωνικής προσφοράς.

Επιθυμώ να ευχαριστήσω θερμά όλους όσοι τιμούν με την παρουσία τους τη

σημερινή εκδήλωση, καθώς και όλους όσοι συνέβαλαν στην πραγματοποίησή της.

Κλείνοντας, ας κρατήσουμε βαθιά στη σκέψη μας ότι η καλύτερη τιμή προς τους

ήρωες του ’40 δεν είναι μόνο να τους θυμόμαστε, αλλά να στεκόμαστε αντάξιοι των

αξιών για τις οποίες αγωνίστηκαν.

Θέλω να ευχαριστήσω θερμά τη Διεύθυνση, τους καθηγητές και κυρίως τους μαθητές

του Μουσικού Σχολείου Λαμίας, που με τη δική τους καλλιτεχνική ευαισθησία θα

πλαισιώσουν μουσικά την αποψινή βραδιά, αποδεικνύοντας ότι η νέα γενιά κρατά τη

φλόγα της ιστορικής μνήμης ζωντανή.

Χρόνια πολλά στην Ελλάδα μας!

Αιωνία η μνήμη και η τιμή στους ήρωες του Έπους

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΡΙΑ : Ιουλία Φαλιά Φιλόλογος Μουσικό Σχολείο

ΑΦΗΓΗΤΡΙΑ: Ελένη Χαλδούπη-Τσιτσιμπή Φιλόλογος

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ : Πριν την Αφήγηση 1 (Γ. Θεοτοκάς):

Ο Γιώργος Θεοτοκάς καταγράφει στο ημερολόγιό του τις πρώτες στιγμές της κήρυξης του πολέμου, περιγράφοντας την ατμόσφαιρα από τις καμπάνες και την αίσθηση ότι περιμένει τους βομβαρδισμούς. Στη διαδρομή προς την Αθήνα παρατηρεί την ψυχραιμία των επιβατών στο λεωφορείο, αλλά και τις πρώτες συγκινητικές εικόνες με άοπρους, νεαρούς στρατιώτες να φεύγουν τραγουδώντας σαν να πηγαίνουν εκδρομή, την ώρα που άλλες γυναίκες ξεσπούν σε κλάματα.

Στο κέντρο της Αθήνας αντικρίζει πλήθη νέων με σημαίες και λάβαρα, θυμίζοντας εθνική εορτή. Ο συγγραφέας σημειώνει τον πρωτόγνωρο ενθουσιασμό, το ξύπνημα του φιλότιμου και μια σπάνια αίσθηση εθνικής ενότητας και ομόνοιας που επικρατεί στην πόλη.

Ακολουθεί απόσπασμα από το «Δοκίμια και ημερολόγια» του Γ. Θεοτοκά.

ΑΦΗΓΗΣΗ 1: Ο Ενθουσιασμός της Πρώτης Μέρας

Πηγή: Γιώργος Θεοτοκάς – «Δοκίμια και Ημερολόγια»

«Αυτό που έζησε η Αθήνα, αυτό που έζησε ολόκληρη η Ελλάδα εκείνο το πρωινό της 28ης Οκτωβρίου, δεν είχε προηγούμενο στην ιστορία. Δεν υπήρχε φόβος, δεν υπήρχε πανικός, δεν υπήρχε κατήφεια. Η είδηση της ιταλικής επίθεσης λειτούργησε σαν ένας ηλεκτρικός σπινθήρας που τίναξε στον αέρα όλες τις μικρότητες, τις διαφορές και τις μιζέριες της καθημερινότητας. Οι δρόμοι γέμισαν ξαφνικά από πλήθη ανθρώπων που έτρεχαν προς τα κέντρα επιστράτευσης, όχι σαν να πηγαίνουν σε πόλεμο και σε σφαγή, αλλά σαν να πηγαίνουν σε μια μεγάλη, εθνική γιορτή.

Άνθρωποι κάθε ηλικίας και κάθε κοινωνικής τάξης έγιναν σε μια στιγμή ένα. Είδα πλούσιους επιστήμονες να στέκονται στην ουρά πλάι σε φτωχούς εργάτες, ζητώντας όλοι το ίδιο πράγμα: ένα όπλο και μια στολή για να τρέξουν στο μέτωπο. Τα τρένα που έφευγαν για τη βόρεια Ελλάδα ήταν στολισμένα με δάφνες και λουλούδια. Οι φαντάροι κρέμονταν από τα παράθυρα τραγουδώντας, ενώ οι μάνες και οι αδερφές τούς αποχαιρετούσαν με χαμόγελα και με την ευχή "στο επανιδείν".

Ήταν η στιγμή που το Έθνος βρήκε ξανά την ψυχή του. Κατάλαβε ο καθένας μας πως υπάρχουν αξίες ανώτερες από την ίδια τη ζωή: η ελευθερία, η αξιοπρέπεια, η τιμή του να είσαι άνθρωπος. Αυτό το πνεύμα της ομοψυχίας και της απόλυτης θυσίας ήταν το μυστικό όπλο που οι Ιταλοί στρατηγοί δεν είχαν υπολογίσει στα σχέδιά τους. Πίστευαν ότι θα βρουν μια χώρα φοβισμένη και διαλυμένη, και βρήκαν μπροστά τους έναν τοίχο από ανθρώπινα στήθη, έτοιμα να πέσουν για την ελευθερία. Αυτή η πρώτη μέρα ήταν η αρχή του έπους, η μέρα που ο ελληνισμός έγραψε το δικό του, αθάνατο "Όχι".»

ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ 40 ΕΡΤ 6’ ΒΙΝΤΕΟ 2

* ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ : Πριν την Αφήγηση 2 (Οδ. Ελύτης):

«Μετά τα λουλούδια και τα τραγούδια του αποχωρισμού, άρχιζε η σκληρή πραγματικότητα. Η νύχτα, η ατέλειωτη λάσπη και η πορεία προς το άγνωστο. Η νυχτερινή και ασταμάτητα δύσκολη πορεία των στρατιωτών προς τις γραμμές των Αρτινών από τη Χειμάρα ώς το Τεπελένι, μέσα σε λάσπη και ψιλόβροχο. Στις σπάνιες στάσεις, μοιρασμένα λίγη σταφίδα με δαδί και πάλη με τις ψείρες που είχαν γίνει πιο ανυπόφορες και από την κούραση.» Ακολουθεί απόσπασμα από το έργο «Άξιον Εστί» του Οδυσσέα Ελύτη, που θα μας οδηγήσει στα μονοπάτια του μετώπου.

ΑΦΗΓΗΣΗ 2: Η Πορεία προς το Μέτωπο

Πηγή: Οδυσσέας Ελύτης – «Το Άξιον Εστί» (Ανάγνωσμα Δεύτερο)

ΒΙΝΤΕΟ 3 ΠΡΟΣ ΤΟ ΜΕΤΩΠΟ ΕΛΥΤΗΣ 2η ΑΦΗΓΗΣΗ

ΒΙΝΤΕΟ 4 : ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΒΕΜΠΟ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ : Πριν την Αφήγηση 3 (Γ. Μπεράτης):

«Και ξαφνικά, ο πρώτος ήχος της οβίδας. Η στιγμή που ο άνθρωπος έρχεται πρόσωπο με πρόσωπο με τη φρίκη του πολέμου και τη δική του θνητότητα.» .Ο συγγραφέας απομυθοποιεί τον πόλεμο εστιάζοντας στις καθημερινές κακουχίες και την ταλαιπωρία των στρατιωτών στο αλβανικό μέτωπο, παρά στις ηρωικές ιαχές. Τα αποσπάσματα του βιβλίου αναδεικνύουν τη σκληρότητα των μαχών, τη φρίκη των μετόπισθεν και την ανθρώπινη ανάγκη για ειρήνη. Ένα συγκλονιστικό απόσπασμα από το κορυφαίο αντιπολεμικό έργο "Το πλατύ ποτάμι" του Γιάννη Μπεράτη.»

ΑΦΗΓΗΣΗ 3: Η Πρώτη Γνωριμία με τη φρίκη (Ο Βομβαρδισμός)

Πηγή: Γιάννης Μπεράτης – «Το πλατύ ποτάμι»

«Ανεβαίναμε στην κορφή, μέσα στο άγριο, το άγνωστο τοπίο. Ξαφνικά, ένας υπόκωφος, σφυριχτός θόρυβος έσχισε τον αέρα. Ήταν η πρώτη οβίδα. Πριν προλάβουμε να καταλάβουμε, ακολουθήσανε κι άλλες. Ο τόπος γύρω μας τραντάχτηκε συθέμελα, το χώμα τινάχτηκε ψηλά και μια μυρωδιά από μπαρούτι και καμένο σίδερο μας έπνιξε. Τα μουλάρια, τρομαγμένα, άρχισαν να χοροπηδούν, να ξεφορτώνονται και να φεύγουν αφηνιασμένα μέσα στις χαράδρες.

Εκείνη τη στιγμή, μια παράξενη ακινησία μάς κάρφωσε όλους κάτω από τα πυρά. Δεν ήταν φόβος που σε κάνει να τρέχεις· ήταν μια βαθιά, παγωμένη αίσθηση του επερχόμενου θανάτου, που σε παραλύει. Ένιωθες μια νάρκη, μια ακατανίκητη επιθυμία να πέσεις κάτω στο χώμα και να κοιμηθείς, να κλείσεις τα μάτια σου για να μη βλέπεις αυτό που έρχεται. Κρυβόμασταν πίσω από τους βράχους, προσπαθώντας να αποφύγουμε τα θραύσματα που σφύριζαν σαν δαιμονισμένες σφήκες πάνω από τα κεφάλια μας.

Κοίταζα τους συντρόφους μου. Τα πρόσωπά τους, σκαμμένα από την κούραση, είχαν πάρει ένα χρώμα γήινο, σαν να είχαν ήδη γίνει ένα με το αλβανικό χώμα. Ήταν ένας πόλεμος εν ψυχρώ, ένας πόλεμος όπου δεν είχες καμία άμυνα εκτός από τη φυγή, εκτός από το να κρυφτείς στην αγκαλιά της μάνας γης. Εκεί, μέσα στη λάσπη, κατάλαβα για πρώτη φορά πως ο άνθρωπος στον πόλεμο μικραίνει, γίνεται ένα τίποτα μπροστά στη μανία του σίδερου. Κι όμως, μέσα σε κείνη την κόλαση, έπρεπε να βρούμε τη δύναμη να σηκωθούμε. Να σφίξουμε τα δόντια, να κοιτάξουμε τον διπλανό μας στα μάτια και να συνεχίσουμε να βαδίζουμε προς το άγνωστο. Γιατί το ποτάμι της ιστορίας μάς παρέσυρε όλους μαζί, κι ο καθένας μας δεν ήταν παρά μια στάλα αίμα μέσα στο πλατύ, το ασταμάτητο ρεύμα του...»

ΒΙΝΤΕΟ 5 :ΠΙΝΔΟΣ 1940 ΕΜΒΑΤΗΡΙΟ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ : Πριν την Αφήγηση 4 (Άγγ. Τερζάκης):

«Ο εχθρός δεν φορούσε μόνο ιταλικές στολές. Ο μεγαλύτερος αντίπαλος εκείνο τον χειμώνα ήταν η ίδια η φύση: το πολικό ψύχος, τα χιόνια και τα κρυοπαγήματα.»

Για την υπεράνθρωπη πάλη των φαντάρων στα παγωμένα βουνά,μιλά ο Άγγελος Τερζάκης με το έργο του "Ελληνική Εποποιία 1940-41 ".

ΑΦΗΓΗΣΗ 4: Η Πάλη με το Χιόνι και την Παγωνιά

Πηγή: Άγγελος Τερζάκης – «Ελληνική Εποποιία 1940-1941»

«Δεν ήταν πλέον μονάχα ο εχθρός που έπρεπε να νικηθεί· ήταν η ίδια η φύση, που είχε επιστρατεύσει εναντίον του ανθρώπου όλα της τα στοιχεία. Το χιόνι έπεφτε ασταμάτητα, μέρες και νύχτες, σκεπάζοντας τις χαράδρες, εξαφανίζοντας τα μονοπάτια, μεταμορφώνοντας το αλβανικό τοπίο σε μια απέραντη, βουβή παγίδα. Οι φαντάροι μας βάδιζαν μέσα στο λευκό σεντόνι, βουλιάζοντας συχνά μέχρι το γόνατο, με τα πόδια παγωμένα, ξυλιασμένα μέσα στις αρβύλες που είχαν γίνει σκληρές σαν πέτρα. Το κρύο δάγκωνε το πρόσωπο, τρύπωνε κάτω από τις φθαρμένες χλαίνες, σου έκοβε την ανάσα.

Κι όμως, αυτή η φάλαγγα των σκιών δεν σταματούσε. Άνθρωποι που στην ειρηνική τους ζωή ήταν οικογενειάρχες, βιοπαλαιστές, αγρότες και φοιτητές, μεταμορφώθηκαν ξαφνικά σε όντα απόκοσμα, φτιαγμένα από ατσάλι. Όταν η νύχτα έπεφτε στα υψώματα, δεν υπήρχε καταφύγιο. Μια τρύπα στο χιόνι, μια γωνιά πίσω από έναν παγωμένο βράχο, εκεί έσκυβε ο ένας πλάι στον άλλον για να μοιραστούν τη λίγη ζεστασιά που είχε απομείνει στα κορμιά τους. Πολλοί δεν ξυπνούσαν το πρωί. Το κορμί τους είχε γίνει ένα με τον πάγο, το πρόσωπό τους είχε πάρει τη γαλήνη του αιώνιου ύπνου.

Οι ζωντανοί όμως σηκώνονταν. Χωρίς παράπονο, χωρίς μεγάλες κουβέντες. Έσφιγγαν το όπλο με τα ξυλιασμένα τους δάχτυλα, κοιτούσαν την κορυφή του βουνού που έπρεπε να καταληφθεί και ξεκινούσαν. Αυτό ήταν το θαύμα του '40. Δεν ήταν ένας στρατός που ζητούσε τη δόξα· ήταν μια ολόκληρη γενιά που είχε συνειδητοποιήσει πως κουβαλούσε στους ώμους της την τιμή ενός ολόκληρου έθνους. Κάθε βήμα προς τα εμπρός ήταν μια νίκη της θέλησης ενάντια στο θάνατο. Και το βουνό, όσο ψηλό, όσο άγριο κι αν ήταν, υποκλινόταν τελικά μπροστά στο μεγαλείο αυτών των ανθρώπων που αρνήθηκαν να λυγίσουν.» ΒΕΜΠΟ

ΒΙΝΤΕΟ 6 : ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ : Πριν την Αφήγηση 5 (Νικηφόρος Βρεττάκος):

• «.. Καθώς ρίχναμε τις πρώτες φούχτες το χώμα, ένιωθα πως θάβαμε ένα κομμάτι από τη δική μας νιότη, ένα κομμάτι από την ίδια την Ελλάδα», όταν η απώλεια του συμπολεμιστή βιώνεται με τον σπαρακτικό τρόπο του αποχωρισμού που γεφυρώνει το αβυσσαλέο ύψος ανάμεσα στο θάνατο και την αγωνιώδη προσπάθεια επιβίωσης στις τρομακτικές συνθήκες των πολεμικών επιχειρήσεων, μας μιλά ο Νικηφόρος Βρεττάκος. μέσα από την Πεζή διασκευή «Το μνήμα του αδερφού μου» .

ΑΦΗΓΗΣΗ 5: Ο Θάνατος του Συμπολεμιστή στο Χαράκωμα

Πηγή: Νικηφόρος Βρεττάκος – «Το μνήμα του αδερφού μου» (Πεζή διασκευή)

«Τον θάψαμε εκεί, κάτω από ένα γυμνό πουρνάρι, σε μια πλαγιά που την έδερνε ο άνεμος της Αλβανίας. Δεν είχαμε ούτε παπά, ούτε λιβάνι, ούτε φέρετρο. Μονάχα την παλιά του τη χλαίνη, που τη σφίξαμε καλά γύρω από το κορμί του για να μην τον αγγίζει το παγωμένο χώμα. Ήταν ο αδερφός μου, όχι από αίμα, αλλά από το χαράκωμα. Μαζί είχαμε μοιραστεί το τελευταίο τσιγάρο, μαζί είχαμε κλάψει κρυφά τη νύχτα σκεπτόμενοι τα σπίτια μας, μαζί είχαμε ορμήσει με την ξιφολόγχη όταν δόθηκε το σύνθημα.

Τώρα, κειτόταν βουβός, με τα μάτια κλειστά, αφήνοντας πάνω στο πρόσωπό του ένα χαμόγελο τόσο γαλήνιο, που σε έκανε να απορείς πώς χωράει τόση ειρήνη μέσα στην κόλαση του πολέμου. Καθώς ρίχναμε τις πρώτες φούχτες το χώμα, ένιωθα πως θάβαμε ένα κομμάτι από τη δική μας νιότη, ένα κομμάτι από την ίδια την Ελλάδα. Κάθε φαντάρος που έπεφτε, άφηνε πίσω του ένα κενό που δεν θα γέμιζε ποτέ.

Όταν τελειώσαμε, βάλαμε πάνω στο μνήμα δύο σταυρωτά ξύλα δεμένα με λίγο σύρμα από τα πυρομαχικά. Στάθηκα για μια στιγμή προσευχόμενος, όχι για την ψυχή του –εκείνη ήταν ήδη στον παράδεισο των ηρώων– αλλά για εμάς που μέναμε πίσω. Για να μας δώσει ο Θεός τη δύναμη να κρατήσουμε τη γραμμή, να μη δικαιώσουμε τον θάνατό του με μια υποχώρηση. Φεύγοντας, γύρισα για τελευταία φορά το κεφάλι. Ο σταυρός του φαινόταν μικρός μέσα στο απέραντο βουνό. Μα ήξερα πως αυτό το μνήμα, όπως και χιλιάδες άλλα σαν κι αυτό, ήταν τα πραγματικά σύνορα της πατρίδας μας. Εκεί όπου το αίμα έγινε ένα με την πέτρα για να μείνουμε εμείς όρθιοι.»

ΒΙΝΤΕΟ 7 :ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΜΟΙΡΟΛΟΙ

• ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Ακολουθεί η πανηγυρική επετειακή ομιλία με θέμα «Η προσφορά και η θυσία του Έφεδρου Αξιωματικού στο Αλβανικό Μέτωπο». Από τον Διευθυντή του Μουσικού Σχολείου και Έφεδρο Αξιωματικό κ. Οδυσσέα Γκοτζαμάνη.

4. Επετειακή Πανηγυρική Ομιλία

• Σεβασμιώτατε, κ. Διοικητά, κ. Περιφερειάρχα, κ. Δήμαρχε,

Αξιότιμοι προσκεκλημένοι,

Κυρίες και κύριοι,

Αγαπητά παιδιά του Μουσικού Σχολείου,

• Βρισκόμαστε απόψε εδώ, στον ιστορικό χώρο της Λέσχης Αξιωματικών, την παραμονή μιας από τις πιο λαμπρές επετείους της πατρίδας μας, για να αποτίσουμε φόρο τιμής σε μια ιδιαίτερη, σε μια μοναδική κατηγορία αγωνιστών. Σε εκείνους που δεν επέλεξαν το όπλο ως επάγγελμα, αλλά το αγκάλιασαν ως ύψιστο καθήκον. Απόψε τιμούμε τον Έφεδρο Αξιωματικό του 1940.

• Όταν το πρωινό της 28ης Οκτωβρίου οι σειρήνες ξυπνούσαν τη Λαμία και ολόκληρη τη χώρα, το διακύβευμα δεν ήταν απλώς η υπεράσπιση των συνόρων. Ήταν η υπεράσπιση της ίδιας της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας απέναντι σε μια πανίσχυρη αυτοκρατορία. Στο προσκλητήριο εκείνο της Ιστορίας, η καρδιά της ελληνικής άμυνας χτύπησε στα στήθη των εφέδρων.

• Ποιος ήταν ο Έφεδρος Αξιωματικός του ’40;

Δεν ήταν ο άνθρωπος των στρατώνων και της καθημερινής στρατιωτικής πειθαρχίας. Ήταν ο δάσκαλος της γειτονιάς, ο νεαρός δικηγόρος της Λαμίας, ο γιατρός, ο φοιτητής, ο γεωπόνος, ο έμπορος. Άνθρωποι της ειρήνης και της δημιουργίας, που μέσα σε λίγες ώρες αποχωρίστηκαν τις οικογένειές τους, φόρεσαν τη στολή, κάρφωσαν τα αστέρια του Ανθυπολοχαγού στον γιακά και ανέλαβαν τη βαριά ευθύνη: να οδηγήσουν τα παιδιά της Ρούμελης στην πρώτη γραμμή της φωτιάς.

• Το ιστορικό 36ο Σύνταγμα Πεζικού της Λαμίας έγινε ο κυματοθραύστης της ιταλικής υπεροψίας. Στα χιονισμένα βουνά της Πίνδου, στην Κακαβιά, στο Τεπελένι και την Τρεμπεσίνα, οι έφεδροι αξιωματικοί δεν διοικούσαν από τα μετόπισθεν. Ήταν οι πρώτοι που έβγαιναν από τα χαρακώματα. Ήταν εκείνοι που με την κραυγή «Αέρα!» έδιναν το παράδειγμα στους στρατιώτες τους. Έγιναν η γέφυρα ανάμεσα στη στρατιωτική ηγεσία και τον απλό φαντάρο, γιατί ο φαντάρος έβλεπε στο πρόσωπο του Ανθυπολοχαγού του τον συγχωριανό του, τον φίλο του, τον άνθρωπο που άφησε την ίδια ζωή για να πολεμήσει πλάι του.

• Αυτή η εγγύτητα πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος. Οι στατιστικές του πολέμου είναι αμείλικτες: οι απώλειες των χαμηλόβαθμων εφέδρων αξιωματικών ήταν δυσανάλογα μεγάλες, ακριβώς επειδή βρισκόταν πάντα μπροστά.

• Σήμερα, τα ονόματά τους κοσμούν τους δρόμους της πόλης μας και τα μνημεία της περιοχής μας, θυμίζοντάς μας το μέγεθος της θυσίας τους.

• Αυτοί οι άνθρωποι δεν ήταν ήρωες από ατσάλι. Ήταν άνθρωποι με φόβους, με όνειρα, που κρύωναν και πονούσαν. Όπως έγραφε στο ημερολόγιό του ένας έφεδρος του 36ου Συντάγματος, ο δάσκαλος Νικόλαος Κωστόπουλος από τη Φωκίδα, περιγράφοντας τις νύχτες στα χαρακώματα: «Το κρύο είναι τσουχτερό, τα πόδια παγωμένα, αλλά το μάτι του σκοπού είναι καρφωμένο στο σκοτάδι. Δεν υπερασπιζόμαστε απλά βράχια. Υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα των παιδιών μας να ζουν ελεύθερα».

4. Επετειακή Πανηγυρική Ομιλία

• Σεβασμιώτατε, κ. Διοικητά, κ. Περιφερειάρχα, κ. Δήμαρχε,

Αξιότιμοι προσκεκλημένοι,

Κυρίες και κύριοι,

Αγαπητά παιδιά του Μουσικού Σχολείου,

• Ποιος ήταν ο Έφεδρος Αξιωματικός του ’40;

• Κυρίες και κύριοι,

• Ο θεσμός του Εφέδρου Αξιωματικού αποδείχθηκε το 1940 –και παραμένει μέχρι σήμερα– η ζωντανή σπονδυλική στήλη του Έθνους. Είναι η απόδειξη ότι η άμυνα της χώρας δεν είναι υπόθεση μόνο των λίγων, αλλά ολόκληρης της κοινωνίας.

• Σήμερα, 86 χρόνια μετά, η θυσία τους μας κληροδοτεί μια βαριά ευθύνη. Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, η ετοιμότητα, η φιλοπατρία και η ανιδιοτέλεια των Εφέδρων Αξιωματικών του '40 αποτελούν τον φάρο για τη δική μας πορεία.

• Ιδιαίτερα σε εσάς, τη νέα γενιά, στα παιδιά του Μουσικού Σχολείου που με τις φωνές τους πλαισιώνουν απόψε αυτή την εκδήλωση, μεταφέρεται αυτή η σκυτάλη. Οι ήρωες του ’40 ήταν παιδιά της ηλικίας σας, λίγο μεγαλύτερα από εσάς. Πολέμησαν για να μπορείτε εσείς σήμερα να δημιουργείτε, να τραγουδάτε και να ονειρεύεστε σε μια πατρίδα ελεύθερη.

• Ο ποιητής μας Οδυσσέας Ελύτης, που έζησε τον πόλεμο ως Έφεδρος Ανθυπολοχαγός, έγραψε για τον χαμένο σύντροφό του:

«Ήταν ωραίο παιδί. Την πρώτη μέρα που γεννήθηκε / σφίξαν τα σίδερα των οργωμάτων... Τώρα κείτεται επάνω στην τσουρουφλισμένη χλαίνη / με ένα σταματημένο αγέρα στα σγουρά μαλλιά...»

• Ας κρατήσουμε αυτόν τον αγέρα ζωντανό. Ας κρατήσουμε τη μνήμη τους άσβεστη.

• Τιμή και δόξα στους Εφέδρους Αξιωματικούς του Έπους του 1940!

Ζήτω η 28η Οκτωβρίου!

Σας ευχαριστώ.

5. Β' Μουσικό & Οπτικό Μέρος – Η Ζωή στο Μέτωπο & το Έπος του 40

Μουσικό Σχολείο: Παρουσίαση μουσικού προγράμματος από το μουσικό σύνολο «ΤαμπουρόβΙοι» του Μουσικού Σχολείου Λαμίας.

Διδασκαλία: Ηλιόπουλος Αναστάσιος

1. Χίτλερ, να μην το καυχηθείς, Ριζίτικο Κρήτης στη μελωδία «Ο Διγενής ψυχομαχεί»

2. Μέρα και νύχτα με το ντουφέκι, τσάμικο. Το τραγούδι βασίζεται στο δημοτικό στεριανό σκοπό «Διαμάντω».

3. Μες στης Ηπείρου τα βουνά, Συρτό Πελοποννήσου, στην μελωδία «Για μια περιβολάρισσα». Στίχοι: Χρήστου Κοντόπουλου. Με τον όρο ύψωμα του Λογαρά (ή ορεινό πέρασμα / στενό του Λογαρά) αναφερόμαστε σε μια στρατηγικής σημασίας ορεινή τοποθεσία στα Κεραύνια Όρη της νότιας Αλβανίας, η οποία είναι στενά συνδεδεμένη με την ελληνική στρατιωτική ιστορία, αλλά και με τη λαϊκή παράδοση του Έπους του 1940. Βρίσκεται σε υψόμετρο 1.027 μέτρων και χωρίζει την κοιλάδα του Ντούκατ από την περιοχή της Χιμάρας.

Κείμενο

4. Μήνας Οκτώβρης ήτανε, συρτό καλαματιανό

5. Να ‘μαν πουλί να πέταγα, συρτό στα τρία, Ηπείρου

6. Τέσσερα χρόνια στο στρατό, Συγκαθιστό από τους Χιονάδες Έβρου

7. Γεια σας φανταράκια μας, στίχοι-μουσική: Μάρκος Βαμβακάρης

8. Βρε Γερμανέ αυτοκράτορα, Επτάσημο, καλαματιανό στον σκοπό «Τη θάλασσα τη γαλανή». Το τραγούδι το μάθαμε από τον Φώτη Βονώρτα από το Μεγάλο Χωριό Ευρυτανίας.

«ΤαμπουρόβΙοι»: Σύνολο ταμπουρά Μουσικού Σχολείου Λαμίας

Γεωργακόπουλος Αθανάσιος, Γεωργακόπουλος Παύλος, Γουργιώτη Δέσποινα, Ηλιοπούλου Ευσταθία, Μανού Αναστασία, Μάρης Ορέστης, Μπακάκη Νεφέλη, Παπακωνσταντίνου Βάλια, Σφακιανός Γεώργιος, Τζίμητρας Κωνσταντίνος. Έκτακτη συμμετοχή: Γεώργας Δημήτριος. Τραγούδι: Ηλιοπούλου Σοφία, Κοντραμπάσο: Ηλιόπουλος Ελευθέριος, Κρουστά: Μπαρτσώκας Αθανάσιος ,

6. Κλείσιμο Εκδήλωσης

Επίδοση Αναμνηστικών:

1. Για τον Διευθυντή του Μουσικού Σχολείου Λαμίας

«Κυρίες και κύριοι, η αποψινή εκδήλωση δεν θα είχε την ίδια συγκινητική και πνευματική εμβέλεια χωρίς τη συμμετοχή της μαθητικής και εκπαιδευτικής κοινότητας.

Για την εξαιρετική συνδιοργάνωση, την άψογη συνεργασία και τη σπουδαία καλλιτεχνική συνεισφορά στη διατήρηση της ιστορικής μας μνήμης, ο Σύνδεσμος Εφέδρων Αξιωματικών Φθιώτιδας τιμά τον Διευθυντή του Μουσικού Σχολείου Λαμίας, κύριο Οδυσσέα Γκοτζαμάνη

2. Για τον Ανώτερο Διοικητή Φρουράς Λαμίας

«Η Εφεδρεία αποτελεί την οργανική και αδιάσπαστη συνέχεια του ενεργού μας Στρατού. Στο πλαίσιο αυτό, ο Σύνδεσμός μας απολαμβάνει διαχρονικά τη στήριξη των ενόπλων δυνάμεων της περιοχής μας.

Σε ένδειξη βαθιάς τιμής και ευγνωμοσύνης για τη διαρκή, αμέριστη υποστήριξη που παρέχει στις δράσεις μας και για την έμπρακτη ενίσχυση των δεσμών μας, ο ΣΕΑΝ Φθιώτιδας τιμά τον Ανώτερο Διοικητή Φρουράς Λαμίας, Συνταγματάρχη (ΕΜ) κ. Δήμο Μπαρτσόκα..

3. Για τη Διευθύντρια της ΛΑΦ Λαμίας

«Κάθε επιτυχημένη εκδήλωση απαιτεί ανθρώπους που εργάζονται με ζήλο και προσφέρουν υποδειγματική φιλοξενία. Η Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Λαμίας αποτελεί πάντα έναν ζεστό και φιλόξενο χώρο για τον Σύνδεσμό μας.

Για την άψογη συνεργασία, την αμέριστη βοήθεια και την ουσιαστική συμβολή της στην πραγματοποίηση της αποψινής βραδιάς, τιμούμε τη Διευθύντρια της ΛΑΦ Λαμίας, Λοχαγό (ΥΠ) κ. Ασπασία Ορφανοπούλου

Κυρίες και Κύριοι,

Με την παρουσία σας προσδώσατε τη λαμπρότητα και το κύρος σε μια εκδήλωση κατά την οποία η ιστορική μνήμη οφείλει αναδρομικά να αποτίει τον οφειλόμενο φόρο τιμής σε εκείνους οι οποίοι κατά την κατά Κάλβο ωδή. «…ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες, ποτέ από το χρέος μη κινούντες». (Pp8)

Και ο τόπος μας, η Φθιωτική γη, ανέδειξε τέτοιους άνδρες που με την πάλη και τον αγώνα τους πρόταξαν τα στήθη στους επήλυδες της ελευθερίας και πλήρωσαν τον βαρύ φόρο αίματος στο Πάνθεον των Ηρώων. Άνθρωποι δικοί μας, οι δικοί μας Έφεδροι Αξιωματικοί, που άφησαν την καθημερινότητά τους στη Λαμία και στα χωριά μας για να γίνουν μπροστάρηδες στη φωτιά.

Μνημονεύουμε σήμερα με ευλάβεια: (προβάλλεται κυλιόμενο power point με ονόματα πεσόντων από τα βίντεο)

Αργυρίου Αντώνιος του Τριανταφύλλου, Έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στην Ελάτεια το 1914, του Β΄ Συντάγματος Βαρέως Πυροβολικού. Φονεύθηκε στην Κλεισούρα στις 8 Ιανουαρίου 1941.

-Θεοχαρόπουλος Θεοφάνης του Θεοχάρους, Έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στα Αργύρια Φθιώτιδας το 1917, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Μαλιμπάρδι στις 29 Νοεμβρίου 1940.

-Λουκάς Χρήστος του Αθανασίου, Έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στον Παλαμά Δομοκού το 1913, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην Πεστάνη στις 18 Μαρτίου 1941.

-Νάσης Σπυρίδων, Έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στη Λαμία, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Απεβίωσε στο 1ο Στρατιωτικό Νοσοκομείο στις 4 Δεκεμβρίου 1940.

-Παπαναγιώτου Βασίλειος του Κωνσταντίνου, Έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στη Λευκάδα Φθιώτιδας, του 36ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Ζάβροχο στις 23 Νοεμβρίου 1940.

-Παπαποστόλου Χαράλαμπος του Ευαγγέλου, Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στις Ράχες το 1916, της Ελληνικής Ταξιαρχίας. Τραυματίσθηκε στη μάχη υψώματος 104 (επιχειρήσεις Ελ Αλαμέϊν) και απεβίωσε αυθημερόν στο 149ο Πεδινό Χειρουργείο στις 26 Οκτωβρίου 1942.

-Παπασταθόπουλος Ιωάννης του Ευαγγέλου, Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στη Μακρακώμη το 1917, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στο ύψωμα 669 (Ραντατοβούνι κατά τους ντόπιους, διάβαση Κακκαβιάς) στις 2 Δεκεμβρίου 1940.

-Παπαστάμου Κωνσταντίνος του Γεωργίου, Έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στο Γαρδίκι το 1913, του ΙΙΙ Συντάγματος Βαρέως Πυροβολικού (Έμπεδο Λαρίσης). Αυτοκτόνησε στη Λάρισα στις 7 Νοεμβρίου 1940.

-Πεντεδέκας Σπυρίδων του Θεμιστοκλέους, Έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στην Αμφίκλεια το 1907, του 33ου ΣΠ της XV Μεραρχίας Φλώρινας. Φονεύθηκε στο Βέρνικ Κορυτσάς στις 14 Νοεμβρίου 1940.

-Σκουρολιάκος Λουκάς του Νικολάου, Έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στην Αμφίκλεια το 1908, του 52ου ΣΠ. Φονεύθηκε στον Προφήτη Ηλία Κόνιτσας στις 2 Νοεμβρίου 1940.

-Στρογγυλάκος Ευστάθιος του Γεωργίου, Έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στην Αμφίκλεια το 1917, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στο ύψωμα Λεκντούσι στις 27 Μαρτίου 1941.

-Τσατσάνης Αναστάσιος του Κωνσταντίνου, Έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στη Σπερχειάδα το 1915, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στην Κακαβιά στις 26 Νοεμβρίου 1940.

-Τσιφτσής Κωνσταντίνος του Δημητρίου, Έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Γεννήθηκε στην Άμπλιανη Λαμίας το 1914, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων.

Καρατζαβέλος Χρήστος του Χαραλάμπους, Έφεδρος Υπολοχαγός. Γεννήθηκε στη Ροδίτσα το 1907, του 52ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 1.220 στις 24 Δεκεμβρίου 1940.

Ξυλογιάννης Θεόδωρος του Ιωάννη, Έφεδρος Υπολοχαγός. Γεννήθηκε στη Λαμία το 1907, του 52ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα 1.292 (Σεβράνι) στις 28 Δεκεμβρίου 1940.

-Ξυφτίλης Γεώργιος του Δημητρίου, Έφεδρος Υπολοχαγός. Γεννήθηκε στο Δίλοφο Φθιώτιδας το 1908, του 5ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Μάλι Γαρονίν στις 10 Ιανουαρίου 1941.

Παπανδρέου Ιωάννης του Ευθυμίου, Έφεδρος Υπολοχαγός. Γεννήθηκε στη Λαμία το 1909, του 44ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο ύψωμα Μαζάνι Κιάφε Λουζίτ στις 11 Μαρτίου 1941

-Ιωσήφ Ιωάννης του Νικολάου, Έφεδρος Λοχαγός. Γεννήθηκε στη Λαμία το 1894, του 3ου Λόχου Ασφαλείας. Απεβίωσε στη Λαμία στις 23 Δεκεμβρίου 1940.

-Κλεφτοδήμος Κωνσταντίνος του Δημητρίου, Λοχαγός. Γεννήθηκε στη Λευκάδα Φθιώτιδας του 34ου ΣΠ. Φονεύθηκε στην Πεστάνη στις 12 Μαρτίου 1941.

Αναγνωστόπουλος Ζαχαρίας του Δημητρίου, Έφεδρος Ανθυπασπιστής. Γεννήθηκε στο Δομοκό το 1915, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στη Λίμνη Ζαραβίνα στις 22 Νοεμβρίου 1940.

Λιοδήμος Ηλίας του Ευσταθίου, Έφεδρος Ανθυπασπιστής. Γεννήθηκε στη Δρυμαία το 1918, της ΙΧ Ομάδας Αναγνωρίσεως του 3ου Συντάγματος Ιππικού. Φονεύθηκε στην περιοχή Λεσκοβικίου στις 25 Νοεμβρίου 1940.

-Ρίζος Λουκάς του Σταύρου, Έφεδρος Ανθυπασπιστής. Γεννήθηκε στην Αμφίκλεια το 1917, του 20ου ΣΠ. Φονεύθηκε στο Τομόρι στις 13 Φεβρουαρίου 1941.

-Τσώνης Αθανάσιος του Ιωάννη, Έφεδρος Ανθυπασπιστής. Γεννήθηκε στη Μάκρη Φθιώτιδας το 1916, του 42ου Συντάγματος Ευζώνων. Φονεύθηκε στο ύψωμα 669

Τα ονόματα αυτών, καθώς και των δεκάδων άλλων Φθιωτών αξιωματικών και οπλιτών, αποτελούν για τον Σ.Ε.Α.Ν. Φθιώτιδας την πυξίδα της δικής μας ευθύνης.»

Ο χαμένος Έφεδρος Αξιωματικός στα βουνά της Πίνδου δεν θα πεθάνει ποτέ, όσο βρισκόμαστε τέτοια ημέρα για να τον ανασταίνουμε . «Ουδέ τεθνάσι θανόντες» έγραφε ο Σιμωνίδης ο Κείος για τους πεσόντες στις Πλαταιές.Το ίδιο είπε και ο Κάλβος: «πολλά μεν σκοτεινά , φέγγει επ΄ολίγοις το άστρον τε το της αθανασίας». Και ο αξιωματικός της Αλβανίας δεν πέθανε, ζεί στις καρδιές μας.Το σκοτάδι δεν τον αγγίζει, αντίθετα λάμπει στο φως με την τελική ανύψωση του ήρωα στα ουράνια όπως περιγράφει στην ΙΑ ωδή του «Ηρωϊκού Άσματος» ο Ελύτης: «Κείνοι που επράξαν το κακό-τους πήρε μαύρο σύγνεφο. Μα κείνος που τ΄αντίκρυσε στους δρόμους τα΄ουρανού, ανεβαίνει τώρα μοναχός και ολόλαμπρος».

Σας ευχαριστούμε θερμά για την παρουσία σας.

________________________________________

• Εθνικός Ύμνος: Ανάκρουση από τη χορωδία/ορχήστρα του Μουσικού Σχολείου,

https://www.youtube.com/watch?v=h0o9PUWkNls&t=3s

https://www.youtube.com/watch?v=vfRxV9RUqfs&t=4s

https://www.youtube.com/watch?v=vfRxV9RUqfs

Τετάρτη 28 Οκτωβρίου 2026

«Ο Έφεδρος Αξιωματικός στο Έπος του 1940»

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου